zuma’s aidstest en de staking van schoonmakers


I
Jacob Zuma heeft de uitslag van zijn aidstest bekendgemaakt: negatief. Gefeliciteerd! Maar hoe verrukt moet je over deze mededeling zijn? Mpumi Mathabela schrijft terecht in facebook dat zo’n uitslag voeding kan geven aan twee misverstanden: dat je zonder condoom sex kunt hebben en dat ‘a shower a day keeps the virus away’.
Zou hij de uitslag ook bekend hebben gemaakt als deze positief was?
Het goede nieuws: het aantal klinieken dat aidsremmers uitreikt, is in de afgelopen maand verdubbeld, van 500 naar 1000.

II
Ook in Johannesburg staken de schoonmakers. Slimme timing, nog ruim zes weken tot de WK. Van Nederland tot Zuid-Afrika. Job Cohen is nog niet eens premier en de Internationale heerst al op aard!


poepie en ruiken

Mijn buurjongetje Themba kan er niet mee zitten, ‘Natuurlijk schrijven sommige kranten in Engeland en Duitsland dat de WK een zooitje wordt en dat bezoekers hun leven niet zeker zijn’, zegt hij nadat ik mijzelf, niet voor de eerste keer, heb laten gaan in een tirade aan het adres van deze onheilsprofeten.
‘Sommige correspondenten die deze verhalen schrijven wonen in Johannesburg’, houd ik Themba wanhopig voor. ‘Die moesten toch beter weten’.
Maar mijn buurjongetje wordt er niet warm of koud van. ‘Ook Zuid-Afrikaanse emigranten stoken het vuurtje op’, weet Themba.
‘Precies!’, zeg ik. ‘Om hun vlucht te legitimeren’.
‘Maar het gaat erom wie er het laatst lacht’, zegt Themba.
‘Hoe bedoel je?, vraag ik.
‘Kijk, die kampioenschappen worden een succes. Hoe leggen de correspondenten en de emigranten dat straks aan hun lezers en vrienden uit?’ Themba kan zich daar nu al erg op verheugen.


periodieke geruststeller

Persbericht Nelson Mandela Foundation:

Media Release: Nelson Mandela is fine

Date: 16 April 2010

From: Achmat Dangor, Chief Executive of the Nelson Mandela Foundation

For immediate release

Contrary to rumours presently circulating Mr Mandela is fine and is at home with his family

Ends.


monoloog en barmitzvah

I
Monoloog van taxichauffeur:
‘Hey, it’s hot!
And it’s going to be cold.
Very cold.
It’s going to be very cold.
It’s going to be very cold.
Cold.
Hauw!

II
De Zuid-Afrikaanse rechter Goldstone zal de barmitzvah van zijn kleinzoon niet bijwonen. De opperrabijn van Zuid-Afrika ontkent met klem dat het Goldstone is verboden om de Sandton Synagogue te bezoeken.
In opdracht van de VN onderzocht Goldstone vorig jaar het geweld in Gaza. Hij schreef er een uiterst kritisch rapport over. Ook Israel spaarde hij niet.
Dat is een groot deel van de joodse gemeenschap in Zuid-Afrika in het verkeerde keelgat geschoten. Wie zich tegen de kudde keert, of die nu een Feyenoord t-shirt, een hoofddoekje, een keppel of het priestertenue draagt, roept zware stormen over zich af. De Zionistische Federatie van Zuid-Afrika had al aangekondigd te gaan demonstreren.
Maar het is Goldstone dus niet verboden om bij de barmitzvah van zijn kleinzoon te zijn.


leaving mandela park

Mooie trailer van de nieuwste film van Saskia Vredeveld en cameraman Melle van Essen. Vanaf 15 april te zien in Amsterdam-Tuschinski, Den Haag-Pathe Buitenhof, Rotterdam-Pathe Schouwburgplein.


verknipte verslaggeving

Interessante tv recensie van Toine Heijmans vanmorgen in de Volkskrant. Hij behandelt een item in Netwerk naar aanleiding van de moord op Terre’Blanche. De redacteuren van deze actualiteit hebben een documentaire, Forest of Crcocodiles, misbruikt voor hun item. De film duurt bijna een uur; het item in Netwerk pakweg 20 minuten. Naam van de maker noch titel van de documentaire werden genoemd. Wat overblijft is een reportage waarin ‘de kijker volkomen de draaid kwijtraakt’, schrijft Heijmans. ‘Wie in beeld was, waar en waarom bleef schimmig. Het was vooral een opsomming van gruwelijkheden geworden.’
Heijmans reed zelf ooit zes weken door de Oostkaap in Zuid-Afrika. ‘Er gebeurde niks, en toch hing er dat angstgevoel overal onder de schitterende Afrikaanse hemel. Kwam dat door de kranten, de boeken, de films, de actualiteitenprogramma’s?’
Vermoedelijk wel.


terre’blanche IV

Vandaag meldt de Zuid-Afrikaanse journalist Max du Preez dat er al in de jaren tachtig vermoedens bestonden over Terre’Blanche’s seksuele wispelturigheid. Een jongeman van de Afrikaner Weerstands Beweging wendde zich destijds tot het Vrye Weekblad, waarvan Du Preez hoofdredacteur was. Na een dronken avond was de jongeman in slaap gesukkeld en werd na enige tijd wakker omdat Terre’Blanche bovenop hem lag en hem misbruikte.
Een klacht die hij bij het AWB bestuur indiende richtte niets uit. Of eigenlijk wel: hij werd geroyeerd. Waarna hij naar de krant ging. Terre’Blanche zweeg, bevestigde … en ontkende niets.

Voor diegenen die met zoveel venijn op de teksten over ET in dit blog reageren: ik begrijp het. Ik zou ook des duivels zijn als er over mijn leider – nu ja, ik heb geen leider maar stel dat – zulke nare verhalen de ronde deden. Er bestaat een woord voor: ontkenning.
Maar alles sal reg kom. Let maar op.


terre’blanche homo

Nieuws vanmorgen met rode oortjes gelezen: bij Terre’blanche’s dode lichaam is een gebruikt condoom gevonden. Politie bevestigt noch ontkent. De eigenaar van een drankenhandel zou ET, zoals de racistenleider hier genoemd wordt, in de ochtend in het gezelschap van de verdachten in zijn winkel van een fles whiskey en flesjes cider hebben voorzien.
De politie liet al weten dat ET met zijn broek op zijn enkels was aangetroffen. Een woordvoerder van de AWB verklaarde pas te willen reageren als alle feiten bekend zijn. Vreemd dat de suggestie van een seksueel encounter tussen daders (28 en 15 jaar oud) en slachtoffer niet onmiddellijk verontwaardigd van de hand wordt gewezen.
Condoom zou nu in lab liggen en op dna worden onderzocht.
Kortom: genoeg voer voor speculatie.

Als de opwinding is weggezonken (eerst belde P., toen E. aan de telefoon) breekt het besef door dat een en ander niet zou moeten verbazen. Al eerder stuitte ik op de uiterst dunne lijn tussen racistisch extremisme en een erotisch verlangen over de kleurgrens. Toen was de zwarte vrouw het slachtoffer, een blanke boer de dader.

We schrijven 1996. In het dorp Amsterdam op de grens van Swaziland wordt in de opgedroogde dam de romp gevonden van Khetiwe Nkosi. Later worden in de omgeving ook nog een arm en haar benen aangetroffen. De blanken in het dorp gaan er zonder meer van uit dat het om een rituele moord gaat, muti, ‘zoals gebruikelijk onder zwarten’.
De zwarten in het dorp wijzen het verontwaardigd van de hand – zoiets is in deze streek nog nooit voortgekomen.
Maar zelfs de politiecommandant gelooft heilig in muti. Hij toont me een boek met gruwelijke foto’s van ‘zulk soort moorden.’
Maar enkele weken later wordt Fred Markkram gearresteerd op de boerderij Singin’ Pines – Zingende Pijnbomen.
Markkram was lid van de AWB en had, zo bleek in de loop van het onderzoek, een zwart meisje zwanger gemaakt: Khetiwe Nkosi. Uit angst voor de schande had hij haar om het leven gebracht.
Door de droogte, en omdat pijnbomen veel water aan de grond onttrekken, was de romp ontdekt, en de moord uitgekomen.

Fred Markkram kreeg 40 jaar gevangenisstraf, opgelegd door rechter Curlewis, die de moordenaar een ‘fascist’ noemde. Dat maakte me achterdochtig. Later vond ik uit dat Curlewis als ‘hangin’ judge’ bekend stond – gedurende de apartheid had hij tientallen vrijheidsstrijders tot de galg veroordeeld. De rechter had iets goed te maken.

In Amsterdam vroeg niemand zich af wie Fred Markkram het racistische gif dat door zijn aderen vloeide, had toegediend. Ik had de indruk dat de blanke gemeentesecretaris in Amsterdam, en het hoofd van de paramilitaire Veldskool, waar Afrikaner jeugd weerbaar gemaakt werd tegen het dreigende communisme en ‘die swart gevaar’, hierin een rol gespeeld hadden. Maar die waren inmiddels ‘geheel vernieuwd’ en het democratische Zuid-Afrika toegedaan.
Markkram zit nu bijna vijftien jaar vast. Hoe zou het met hem gaan?

Ik schreef er ooit een boek over dat in de ramsj nog wel verkrijgbaar is.


santu mofokeng


Afgelopen donderdagavond werd een Prins Claus Prijs uitgereikt aan de Zuid-Afrikaan Santu Mofokeng. Mofokeng is een van ‘s lands meester-fotografen. In Arts on Main, een artistieke centrum in hartje Johannesburg, waren van zijn kwaliteit de laatste proeven te zien: landschapstudies in Zuid-Afrika, Duitsland en elders, die getuigen van een diepe bezorgdheid over de staat van het milieu. Ik zag David Goldblatt, vermoedelijk Zuid-Afrika’s beste fotograaf, van de ene naar de andere foto wandelen en zorgvuldig de werken bestuderen, tot in de kleinste korrel.
Ambassadeur de Vos rijkte de prijs uit en sprak warme woorden aan Santu’s adres. Tijdens de Art Fair, twee weken geleden vertelde een collega me van de kinnesinne onder zwarte kunstenaars over Arts on Main. Er is een dependance van de Goodman Gallery en William Kentridge heeft er een atelier in gebruik genomen. ‘Allemaal blanken’, was het verwijt.
Ik dacht: durven blanken weer het centrum van Johannesburg in, is het weer niet goed.
Naar de prijsuitreiking was een prettige mix van Zuid-Afrikanen gekomen. Al rondkijkend betrapte ik mezelf erop gezelschappen nog steeds niet te kunnen bekijken zonder de multiraciale meetlat er langs te leggen.

In een aangrenzende zaal was het oogverblindend mooie werk van Mbongeni Buthelezi te zien, geheel opgebouw uit plastic en ander straatvuil. Op de binnenplaats klonken de klanken van een repeterend koor. Bij vertrek liep ik tegen Jovi aanvoerder van Bantu Continua Uhuru Consciousness, een band waarmee ik kennismaakte als redacteur van Van Dis in Afrika. Veel ‘hugs’, warm weerzien. Ze gaan binnenkort op tournee in Nederland.


Over Behind the Mask

Bart Luirink’s Herinneringen aan de oprichting van een website magazine ‘on gay and lesbian and affairs in Africa’ werden in 2009 gepubliceerd in een speciale uitgave van het Tijdschrift voor de Humanistiek. Deze editie werd mogelijk dankzij steun van Hivos en samengesteld door Ireen Dubel en Andre Hielkema.

Lees het artikel (PDF)