Het regent, onophoudelijk. Het is een teken dat de zomer eraan komt. Alles bloeit. De eikenboom voor het raam, die elk jaar gekapt wordt, is in de afgelopen week met meer dan een meter gegroeid. De weaver heeft de creatie van een nieuw huisje in de boom erachter tijdelijk gestaakt.
Toen ik hier in het begin van de jaren negentig voor het eerst heenreisde, regende het bijna elke middag om een uur of vijf. Donkere wolken trokken samen boven de stad. Eerst klonken er oorverdovende knallen. Daarna kwam het met bakken naar beneden. Na een uur was het weer droog, opgeruimd en fris. Het was een overzichtelijke tijd.
Tegenwoordig kun je er geen peil meer op trekken. Droogtes zijn droger. Hittes zijn heter. Vorige week woei er een hagelstorm over de stad. Stenen zo groot als flinke kolen. In de krant staan foto’s van laaggelegen huizen waar de hagel eerst tussen de naden door naarbinnendrong, toen puien vernietigde en zich tot een meter hoog stapelde. Na een week was nog niet alles ontdooid.
Dan woon je in een tropisch land.

Wat niemand voor mogelijk hield, lijkt nu toch te zijn gebeurd. In Belgie is iemand gevonden die nog kleurlozer is dan Jan Peter Balkenende. Hij heet Van Rompuy. De wonderen zijn de wereld nog niet uit. Het viel mij op dat het Belgische televisienieuws de kandidatuur van hun premier voor het presidentschap van Europa kalm en ingetogen bracht. Het item duurde nog geen drie minuten. Aan het einde ervan zei de Belgische Philip Freriks: ‘Nou, we merken het wel.’ Hijgloze berichtgeving, het voelde als een warm nest.

Vorige week zijn er verkiezingen gehouden in Mozambique. Gisteren en vandaag hebben de Nederlandse kranten minuscule berichten over de uitslag: ‘Grote overwinning regeringspartij.’ Ik lees hier in Johannesburg niet alle Nederlandse kranten maar heb wel kunnen vaststellen dat de kranten die een grote rol hebben gespeeld in de ophef over het huis van Willem-Alexander en Maxima aan deze verkiezingen geen noemenswaardige aandacht schonken. Terwijl het toch een uitgelezen kans was geweest om de lezers enige context te bieden, compleet met Nederlandse invalshoek.
Waarom landde de correspondent van het NOS journaal, die net over het eiland van Willem-Alexander was gevlogen, niet even op het vliegveld van Maputo om vervolgens hier en daar een gesprek te voeren?
Hoe ‘raar’ is Mozambique? Hoe ‘anders’ is de democratie er? Zit er schot in dit ‘armoeland’? De woorden tussen aanhalingstekens ontleen ik aan de reacties van de elkaar verdringende kamerleden, die vandaag opnieuw in spoeddebat gaan over de prinselijke aankoop.
De aanleiding is dat de stichting die Willem-Alexanders zaken beheert, wordt voorgezeten door een Fentener van Vlissingen. En ook de voorzitter zou een belang in het aan te leggen complex hebben.
Een Fentener van Vlissingen met belangen in Afrika? Je meent het!
En zo debatteren we door over dingen die er weinig toe doen.

Maar hoe lukt het ze om in Mozambique een economische groei van acht procent te halen? Schieten de armste inwoners van het land er iets mee op? Wat is er met het marxisme-leninisme van Frelimo, de winnende partij, gebeurd? Is die partij nog net zo ouderwets als het om korte rokjes gaat als in de jaren zeventig? Hoe verwerkt(e) Mozambique het gruwelijke verleden – een optelsom van eeuwenlange Portugese onderdrukking en bijna twintig jaar burgeroorlog? Waarom is nog steeds niet duidelijk wie er opdracht gaven tot de moord op onderzoeksjournalist Cardoso? Maken donoren nog steeds de dienst uit in het land, wordt het bouwen van scholen en klinieken overgelaten aan buitenlandse welgestelden of neemt de regering nu zelf verantwoordelijkheid voor de dienstverlening? Wat had ik daar graag wat meer over gelezen.

Gunther Walraff die verkleed als Wendy van Dijk het Gooi infiltreert.

Uit een mail die ik vandaag aan P. verzond:

Sinds gistermorgen is in de boom voor mijn werkkamer een weaver bezig geweest om het huisje dat na dagen noeste arbeid in elkaar was gevlochten weer te demonteren.
Het hing aan het einde van een dunne tak, zoals meestal met weaver huisjes. Ik vermoed dat ze niet te dicht bij de boom willen wonen vanwege het uitzicht.
Ik heb al verschillende keren gezien hoe er dagenlang aan zo’n huisje werd gewerkt. Een eindeloos op en neer vliegende weaver, heen met takje in de bek, terug op zoek naar een nieuw takje. Wat moeten die beesten moe zijn aan het einde van de dag.
Maar na een paar dagen heb je dan ook wat. Wie wil er nou niet in de lucht wonen?
Wel blijken die huisjes vaak bij de eerste de beste onweersbui niet bestand tegen de harde rukwinden. Dan zie ik ’s ochtends de tuinman zo’n huisje wegharken. Heel pijnlijk. Er is al zoveel woningnood.

Maar dat er nu met groot enthousiasme zo’n huisje aan stukken wordt getrokken, en wel door de weaver zelf, vind ik vreemd. Goed, hij mag ermee doen en laten wat hij wil temeer omdat het huisje zonder enige overheidssubsidie is gemaakt, hetgeen hier best ongebruikelijk is.
Maar waarom?
Waarom zo destructief? Johannesburg heeft al zo’n slechte naam.
Snap jij dat?

Date: 30 October 2007

For immediate release

There has been a great deal of speculation recently about the state of Mr Mandela’s health, to the extent where rumours have even been spread that he is extremely ill. The fact is that Mr Mandela is as well as anyone can expect of someone who is 91 years old and who has lived an active and demanding life as he has. He obviously needs to rest more than he has in the past, and indeed to do the things that he enjoys in his well deserved retirement. He therefore recently decided to cut back his engagements even further and spend more time with his family.

As President of the country he was transparent about the state of his health; this openness continued even after his retirement in 1999. For example, he personally made a public announcement in 2001 when he was diagnosed with prostate cancer.

People everywhere can therefore be assured that Mr Mandela and his family will continue this trend and will keep the public informed should there be any significant deterioration in his health.

In the meantime, we appeal to all concerned to respect Mr Mandela’s privacy and that of his family. The endless speculation often leads to intrusive questioning of those around him.

JG Gerwel
Chairperson Nelson Mandela Foundation

De Duitse verkleedjournalist Gunther Walraff heeft een jaar lang als de Somalische vluchteling Kwami Ogonno door Duitsland gewandeld.
Kwami Ogonno? Dat lijkt me geen Somalische naam. Nurrudin Farah of Ayaan Hirsi Ali – zo heten ze daar! Kwami zou met een beetje goede wil een Ghanees kunnen zijn (al is Kwame dan beter), en Ogonno een Nigeriaan.
Ze zien er in Afrika blijkbaar allemaal hetzelfde uit. En ze heten er ook hetzelfde.
Walraff lijkt op Zwarte Piet, of beter: Michael Jackson die weer zwart wil lijken. Zijn film, Zwart over Wit, toont ons de afschuwwekkende beelden van racistische hooligans, die Ogonno onheus bejegenen in de trein. Racistische hooligans? Dat moet echt in de krant! Waarmee ik niet wil zeggen dat het onuitstaanbare gedrag van hooligans niet steeds weer aan de kaak moet worden gesteld.
Walraff’s infiltratie van Bild Zeitung en zijn vermomming als Turkse gastarbeider schreven terecht geschiedenis. Maar nu is Walraff in de valkuil van zijn eigen anti-racistische dadendrang gevallen. Hij heeft zich laten ombouwen tot een karikatuur.

In Zuid-Afrika zijn ze met het fenomeen hooligans niet bekend. Maar buiten in de binnentuin is een weaver al uren bezig om zijn zelfgevlochten huisje, dat aan een van de boomtakken hangt, te demonteren. Het is een destructief land.

Het Amerikaanse eZine Parlour schrijft mooie woorden over ZAM. ‘I just discovered ZAM Magazine. The moment I opened it, I fell in love. Finally an Amsterdam-based magazine that focuses on Africa and African topics! But what I love most about the publication in their portrayal of contemporary Africa in its splendor. The articles show that the continent is more than just problems, and the pieces were well thought out and well written. From arts and culture to politics and entertainment, ZAM had me covered. It’s about time.’
Mooi eerbetoon aan alle makers van ZAM!

Voor de eerste show in zijn eigen theater (Lalalalalala lalalalala!) hadden we vrijkaartjes.Dat was in 1969 en de voorstelling heette Shaffy Verkeerd. Was in deze titel een cryptische boodschap over Ramses’ seksuele levenswandel verborgen? Ik weet het niet.
We hadden die vrijkaartjes omdat mijn opa portier was in Felix Meritis. Na de voorstelling wipte Ramses vaak nog even aan en wisselden ze een paar woorden. Thuis hoorde ik mijn oma zeggen dat Ramses een ‘grammofoonplaat’ was. Later begreep ik dat dit voor kinderoren verhullend taalgebruik was voor
‘biseksueel’ – hij kon aan beide kanten bespeeld worden…
Jammer dat door de seksuele revolutie (en door de invoering van de cd) onze taal zo verarmde.

Het beveiligingsbedrijf dat het Duitse voetbalteam op de WK 2010 in Zuid-Afrika begeleidt, heeft de spelers aangeraden een kogelvrij vest te dragen en niet het hotel uit te gaan als dat niet nodig is. Zucht. Maar een ander bedrijf gaat nog verder en noemt Zuid-Afrika gevaarlijker dan Irak en Afghanistan. Kinnesinne, weten we inmiddels. Het bedrijf slaagde er niet in om het felbegeerde contract voor 2010 binnen te slepen.
Mooie quote in een artikel van Floor Milikowski en Evelien Hoekstra over de WK in het zomernummer van ZAM. Als Lungi Madi, die in een van de betere buurten van Soweto een bed & breakfast inricht, wordt gevraagd of hij zich wel eens zorgen maakt over de veiligheid van zijn gasten, antwoordt hij: ‘Ja, die Engelse hooligans schijnen heel gevaarlijk te zijn. Die wil ik hier niet hebben.’ Het boek van Milikowski en Hoekstra, De droom van Zuid-Afrika; achter de schermen van het WK, komt volgende maand uit.